ਜਦੋਂ ਅੰਗਰੇਜ ਹਕੂਮਤ ਨੇ ਸ੍ਰੀ ਦਰਬਾਰ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਅਨਮੋਲ ਖ਼ਜ਼ਾਨੇ ਦੀਆਂ ਚਾਬੀਆਂ ਚੋਰੀ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ – ਆਪ ਜਰੂਰ ਪੜੋ ਅਤੇ ਸ਼ੇਅਰ ਕਰੋ ਜੀ

369

ਸ੍ਰੀ ਹਰਿਮੰਦਿਰ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਖ਼ਜ਼ਾਨੇ ਦੀਆਂ ਚਾਬੀਆਂ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਲਈ ਇਕ ਮੁਹਿੰਮ ਚਲਾਈ ਗਈ ਸੀ, 1920 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿਚ ਸਿੱਖ ਅੰਦੋਲਨਾਂ ਵਿਚ ਇਕ ਨਾਟਕੀ ਘਟਨਾ ਹੋਈ ਜਿਸ ਵਿਚ ਉਪਾਸਨਾ ਦੇ ਸਥਾਨਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧਾਂ ਵਿਚ ਸੁਧਾਰ ਲਿਆ ਗਿਆ|ਮਿਸਾਲ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ, ਸ੍ਰੀ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ 1849 ਤੋਂ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਨਾਮਜ਼ਦ ਸਰਬਰਦ (ਕੰਟਰੋਲਰ) ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ | ਅਕਤੂਬਰ 1920 ਵਿਚ ਦਰਬਾਰ ਸਾਹਿਬ ਅਕਾਲੀ ਨਿਯੰਤਰਣ ਅਧੀਨ ਆਇਆ ਸੀ

ਪਰ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ ਨੇ ਪੁਰਾਣੇ ਸਰਬਰਦ, ਸੁੰਦਰ ਸਿੰਘ ਰਾਮਗੜ੍ਹੀਆ ਨੂੰ ਮੈਂਬਰ ਵਜੋਂ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੀਤਾ ਨਵੀਂ ਕਮੇਟੀ ਨੂੰ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਜਾਰੀ ਰੱਖਣ ਲਈ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ | ਭਾਵੇਂ ਕਿ ਸਰਬਰਧ ਸਿੰਘ ਹੁਣ ਵੀ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਾਂ ਹੇਠ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ ਪਰੰਤੂ ਜਦੋਂ ਉਸਨੇ ਅਜੇ ਵੀ ਦਰਬਾਰ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਤੋਸ਼ੇਖ਼ਾਨਾ ਦੀਆਂ ਚਾਬੀਆਂ ਦਾ ਕਬਜ਼ਾ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖਿਆ ਹੈ, ਕੁਝ ਅਕਾਲੀ ਸੁਧਾਰਕਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਸਰਕਾਰੀ ਨਿਯੰਤਰਣ, ਭਾਵੇਂ ਕਿ ਨਾਮੁਮਕਿਨ, ਅਜੇ ਵੀ ਬਾਕੀ ਹਨ| ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਸ਼ਿਕਾਇਤਾਂ ਦੇ ਜਵਾਬ ਵਿਚ 20 ਅਕਤੂਬਰ 1921 ਨੂੰ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ ਨੇ ਸੁੰਦਰ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਇਸ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਨੂੰ ਚਾਬੀਆਂ ਦੇਣ ਲਈ ਕਿਹਾ, ਪਰੰਤੂ ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਿ ਉਹ ਇਸ ਫੈਸਲੇ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰ ਸਕੇ, ਇਸ ਫੈਸਲੇ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਅਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦੇ ਡਿਪਟੀ ਕਮਿਸ਼ਨਰ, ਜੋ ਅਕਾਲੀਆਂ ਦੀ ਵਡਿਆਈ . 7 ਨਵੰਬਰ 1921 ਨੂੰ, ਵਾਧੂ ਸਹਾਇਕ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਅਮਰ ਨਾਥ ਨੇ ਪੁਲਿਸ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਨਾਲ ਸੁੰਦਰ ਸਿੰਘ ਰਾਮਗੜ੍ਹੀਆ ਦੇ ਘਰ ਛਾਪਾ ਮਾਰਿਆ ਅਤੇ ਚਾਬੀਆਂ ਲੈ ਲਈਆਂ| 11 ਨਵੰਬਰ ਨੂੰ, ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਸੁੰਦਰ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਖੁਦ ਦੀ ਨਿਯੁਕਤੀ ਕਪਤਾਨੀ ਬਹਾਦੁਰ ਸਿੰਘ ਨਾਲ ਬਦਲਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ, ਜੋ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਤੌਰ ਤੇ ਐਸ.ਜੀ.ਪੀ.ਸੀ. ਦੀ ਚੋਣ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ. ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ ਨੇ ਨਵੇਂ ਸਰਬੱਧ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕਰਨ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ.ਪਰ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ ਨੇ ਪੁਰਾਣੇ ਸਰਬਰਦ, ਸੁੰਦਰ ਸਿੰਘ ਰਾਮਗੜ੍ਹੀਆ ਨੂੰ ਮੈਂਬਰ ਵਜੋਂ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੀਤਾ ਨਵੀਂ ਕਮੇਟੀ ਨੂੰ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਜਾਰੀ ਰੱਖਣ ਲਈ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ | ਭਾਵੇਂ ਕਿ ਸਰਬਰਧ ਸਿੰਘ ਹੁਣ ਵੀ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਾਂ ਹੇਠ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ ਪਰੰਤੂ ਜਦੋਂ ਉਸਨੇ ਅਜੇ ਵੀ ਦਰਬਾਰ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਤੋਸ਼ੇਖ਼ਾਨਾ ਦੀਆਂ ਚਾਬੀਆਂ ਦਾ ਕਬਜ਼ਾ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖਿਆ ਹੈ, ਕੁਝ ਅਕਾਲੀ ਸੁਧਾਰਕਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਸਰਕਾਰੀ ਨਿਯੰਤਰਣ, ਭਾਵੇਂ ਕਿ ਨਾਮੁਮਕਿਨ, ਅਜੇ ਵੀ ਬਾਕੀ ਹਨ| ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਸ਼ਿਕਾਇਤਾਂ ਦੇ ਜਵਾਬ ਵਿਚ 20 ਅਕਤੂਬਰ 1921 ਨੂੰ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ ਨੇ ਸੁੰਦਰ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਇਸ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਨੂੰ ਚਾਬੀਆਂ ਦੇਣ ਲਈ ਕਿਹਾ, ਪਰੰਤੂ ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਿ ਉਹ ਇਸ ਫੈਸਲੇ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰ ਸਕੇ, ਇਸ ਫੈਸਲੇ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਅਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦੇ ਡਿਪਟੀ ਕਮਿਸ਼ਨਰ, ਜੋ ਅਕਾਲੀਆਂ ਦੀ ਵਡਿਆਈ . 7 ਨਵੰਬਰ 1921 ਨੂੰ, ਵਾਧੂ ਸਹਾਇਕ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਅਮਰ ਨਾਥ ਨੇ ਪੁਲਿਸ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਨਾਲ ਸੁੰਦਰ ਸਿੰਘ ਰਾਮਗੜ੍ਹੀਆ ਦੇ ਘਰ ਛਾਪਾ ਮਾਰਿਆ ਅਤੇ ਚਾਬੀਆਂ ਲੈ ਲਈਆਂ| 11 ਨਵੰਬਰ ਨੂੰ, ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਸੁੰਦਰ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਖੁਦ ਦੀ ਨਿਯੁਕਤੀ ਕਪਤਾਨੀ ਬਹਾਦੁਰ ਸਿੰਘ ਨਾਲ ਬਦਲਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ, ਜੋ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਤੌਰ ਤੇ ਐਸ.ਜੀ.ਪੀ.ਸੀ. ਦੀ ਚੋਣ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ. ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ ਨੇ ਨਵੇਂ ਸਰਬੱਧ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕਰਨ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ.12 ਨਵੰਬਰ 1921 ਨੂੰ ਬਾਬਾ ਖੜਕ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਹੋਰ ਅਕਾਲੀ ਨੇਤਾਵਾਂ ਨੇ ਸੰਬੋਧਿਤ ਕੀਤਾ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦੇ ਬਾਗ਼ ਅਕਾਲੀਏ ਵਿਚ ਇਕ ਰੋਸ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ. ਅਕਾਲੀ ਬੈਠਕਾਂ ਗੁਜਰਾਂਵਾਲਾ, ਗੁੱਜਰ ਖਾਨ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਥਾਨਾਂ ‘ਤੇ ਹੋਈਆਂ. ਕੈਪਟਨ ਬਹਾਦਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਅਸਤੀਫ਼ਾ ਦੇ ਦਿੱਤਾ, ਪਰ ਸਰਕਾਰ ਅੜੀਅਲ ਰਹੀ. ਵਾਚੋਆ ਦੇ ਦਾਨ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਝਬਾਲ ਦੇ ਜਸਵੰਤ ਸਿੰਘ, ਦੋ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਅਕਾਲੀਆਂ ਨੂੰ 26 ਨਵੰਬਰ 1 9 21 ਨੂੰ ਅਜਨਾਲਾ ਵਿਖੇ ਦੀਵਾਨ ਵਿਖੇ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ| ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ ਨੂੰ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦੀ ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਤੇ ਹੋਈ ਸੈਸ਼ਨ ਦੇ ਮੱਦੇਨਜ਼ਰ ਆਪਣੀ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰੀ ਬਾਰੇ ਸਿੱਖਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਮੀਟਿੰਗ ਮੁਲਤਵੀ ਕਰ ਦਿੱਤੀ. ਛੇਤੀ ਹੀ ਇਸਦੇ 50 ਮੈਂਬਰਾਂ ਨੇ ਦੀਵਾਨ ਜਾਰੀ ਰੱਖਣ ਲਈ ਅਜਨਾਲਾ ਪਹੁੰਚਿਆ. ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਅਥਾਰਟੀ ਨੇ ਦੀਵਾਨ ਨੂੰ “ਗ਼ੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ” ਐਲਾਨ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਬਾਬਾ ਖੜਕ ਸਿੰਘ, ਸਰਦਾਰ ਬਹਾਦਰ ਮਹਿਤਾਬ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਮਾਸਟਰ ਸੁੰਦਰ ਸਿੰਘ ਲਾਇਲਪੁਰੀ ਸਮੇਤ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਅਕਾਲੀਆਂ ਨੂੰ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਕੀਤਾ. ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ ਨੇ 27 ਨਵੰਬਰ ਨੂੰ ਸਰਕਾਰੀ ਕਾਰਵਾਈ ਦੀ ਨਿਖੇਧੀ ਕੀਤੀ ਅਤੇ 4 ਦਸੰਬਰ ਨੂੰ ਇਕ ਰੋਸ਼ਨ ਦਿਵਸ ਵਜੋਂ ਮਨਾਉਣ ਲਈ ਸੱਦਾ ਦਿੱਤਾ. ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਿੰਸ ਆਫ ਵੇਲਸ ਦੇ ਸਨਮਾਨ ਵਿਚ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਮਾਗਮ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਲਈ ਨਾ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜੋ 1922 ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿਚ ਭਾਰਤ ਆਉਣ ਦੀ ਆਸ ਰੱਖਦੇ ਸਨ|

ਗ੍ਰਿਫਤਾਰੀਆਂ ਜਾਰੀ ਰੱਖੀਆਂ ਗਈਆਂ ਅਤੇ ਛੇਤੀ ਹੀ ਮਾਸਟਰ ਤਾਰਾ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਅਮਰ ਸਿੰਘ ਝਬਾਲ ਉਹਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਏ ਜੋ ਸਿੱਖ ਵਿਰੋਧੀਆਂ ਨੂੰ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਕਰਨ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਸਿੱਖ ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਅਤੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ‘ਤੇ ਕਿਵੇਂ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਇਸਦਾ ਅਗਿਆਤ ਨਾ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਸਰਕਾਰ ਨੇ 3 ਜਨਵਰੀ 1922 ਨੂੰ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ ਨੂੰ ਚਾਬੀਆਂ ਦੇਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਤਾਂ ਕਿ ਪੋਹ ਸੁਦੀ 7/5 ਜਨਵਰੀ 1 9 22 ਨੂੰ ਜਨਮ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਮਨਾਇਆ ਜਾ ਸਕੇ. ਗੁਰੂ ਗੋਵਿੰਦ ਸਿੰਘ ਦੀ ਵਰ੍ਹੇਗੰਢ, ਪਰ ਕਮੇਟੀ ਨੇ ਚਾਬੀਆਂ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਨ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਅੰਦੋਲਨ ਦੌਰਾਨ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਾਰੇ ਸਿੱਖਾਂ ਬਿਨਾਂ ਸ਼ਰਤ ਛੱਡ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਸਨ| 11 ਜਨਵਰੀ 1922 ਨੂੰ ਪੰਜਾਬ ਵਿਧਾਨਿਕ ਸਭਾ ਵਿਚ, ਗ੍ਰਹਿ ਮੈਂਬਰ ਦੇ ਸਰ ਜੇਨ ਮੇਨਾਰਡ ਨੇ ਨਜ਼ਰਬੰਦੀ ਦੌਰਾਨ ਸਾਰੇ ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਰਿਹਾਈ ਦੀ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕੀਤੀ ਸੀ. ਹਾਲਾਂਕਿ, ਅਕਾਲੀਆਂ ਨੇ ਡਿਪਟੀ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਤੋਂ ਚਾਬੀਆਂ ਲੈ ਕੇ ਆਉਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ. ਅਖੀਰ ਇਕ ਸਰਕਾਰੀ ਅਧਿਕਾਰੀ ਨੂੰ ਸ਼ਾਲੋਮਣੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਬਾਬਾ ਖੜਕ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਇਕ ਲਾਲ ਰੇਸ਼ਮ ਦੇ ਇਕ ਟੁਕੜੇ ਦੀ ਲਪੇਟਤ ਕਰਨ ਲਈ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ, ਜੋ ਕਿ ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਤੇ ਇਕ ਦੀਵਾਨ (19 ਜਨਵਰੀ 1922) ਸੀ | ਅਕਾਲੀਆਂ ਦੀ ਜਿੱਤ ਦਾ ਪੂਰੇ ਦੇਸ਼ ਵਿਚ ਸੁਆਗਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ |